Het onderzoeksinstituut verrichtte onderzoek naar de energiezuinigheid van de laatste optie en bemerkt aanzienlijke voordelen. Maar dan moeten woningcorporaties nog wel de nodige barrières nemen.

“Als we de huidige weg, waarin renovatie van bestaand vastgoed de boventoon voert, blijven volgen is er in 2050 29% energie bespaard. Die besparing is 47% als een deel van het woningbestand plaatsmaakt voor vervangende nieuwbouw”, zegt Guus Mulder, researcher innovation management bij TNO. “Nu wordt de afweging tussen renovatie en nieuwbouw vaak überhaupt niet gemaakt. Renovatie heeft de laatste jaren de voorkeur in het streven naar een energieneutrale omgeving in 2050. Door die focus bestaan er talloze renovatieconcepten en regelgeving waar dit voor vervangende nieuwbouw minder het geval is. Renovatie is gemakkelijker. Wij pleiten ervoor voor nieuwbouw te kiezen als dat een betere optie is, al vinden we natuurlijk niet dat alle woningen die niet aan de eisen van deze tijd voldoen maar gesloopt moeten worden.”

Argumenten

Een ander argument voor nieuwbouw is dat een deel van het woningbestand niet geschikt is voor renovatie. Grotere woningen renoveren in een wijk waar vooral behoefte bestaat aan kleinere is niet zinvol. En het vraagt veel tijd en investeringen om na-oorlogse huizen te laten voldoen aan de (technische) eisen van nu, vervolgt Mulder. “Met wat extra investering realiseer je nieuwbouw die volledig voldoet aan die eisen, en die bovendien een langere levensduur heeft. Want ook dat is natuurlijk duurzaamheid.”
“Er is nog veel winst te behalen in de sector, helemaal aangezien een derde van de totale energievraag uit de gebouwde omgeving komt. Vervangende nieuwbouw kan een grote rol spelen in besparing, maar plaatst onder meer woningcorporaties wel voor vraagstukken.”

Kantelpunt

Area Wonen is hier een voorbeeld van en is actief in de omgeving van Uden en Veghel en in die laatste plaats – soms in combinatie met renovatie - vervangende nieuwbouw realiseerde. “Renoveren betekent meestal hoge investeringen. De vraag is waar het kantelpunt ligt, en de keuze beter op nieuwbouw kan vallen. Hier spelen verschillende factoren. Huizen moeten voldoen aan hoge eisen en natuurlijk duurzaam zijn, maar ook betaalbaar blijven. Maar je kunt je afvragen waarom je 75.000 euro investeert in renovatie, als je met 35.000 meer nieuwbouw creëert die aan álle eisen voldoet en ook nog eens een economische levensduur van vijftig jaar heeft”, zegt Ronald van Lith, manager wijkontwikkeling bij Area Wonen.

Cohesie

Toch kleven er wel wat bezwaren aan vervangende nieuwbouw, ervaart van Lith in de praktijk. Een belangrijke factor is in hoeverre deze mensen in een wijk raakt. “Niet alleen moeten zij enige tijd hun huis uit, ook kan de sociale cohesie van een wijk veranderen. Vervangende nieuwbouw past wel in een tijd waarin mensen steeds langer zelfstandig blijven wonen en er levensloopbestendige huizen nodig zijn waarin zij hun hele leven kunnen blijven wonen. Met vervangende nieuwbouw is ook goed diversiteit in de wijk te creëren. Een absolute factor om rekening mee te houden is tijd. Om de kans op acceptatie te vergroten moet vervangende nieuwbouw worden gerealiseerd in dezelfde tijd als renovatie. Zo snel mogelijk dus.”

Educatief

Van Lith ziet eveneens een grote noodzaak in verduurzaming van het vastgoed. Die kan ook educatief werken, zegt hij. “Energiebesparende ingrepen laten bewoners zien wat er mogelijk is en waardoor zij zelf ook sneller voor toepassingen, zoals zonnepanelen, kiezen. Bij Area zijn er energiecoaches die hierover adviseren. Toch zijn er wel uitdagingen. Financieel, maar ook in het proces naar de klanten toe. Een groep bewoners staat bijvoorbeeld niet te springen als we langs moeten komen voor bijvoorbeeld vloer- en dakisolatie, dus is een uitgebreide voorlichting nodig. Uiteindelijk zijn die verduurzamende aanpassingen wel noodzakelijk.”